تسعى المبادرة إلى تعريف الباحثين والمهتمين بما يلي:

• المعضلات الأخلاقية التي تنشأ بحد ذاتها نتيجة إجراء البحث.
• التصورات والقيم المختلفة لدى الأطراف المعنية المشاركة.
• المبادئ الأخلاقية الأساسية التي تساعد على اتخاذ قرارات مستنيرة ومسؤولة ومحترمة.

منهجية التعلم
يعمل الدليل الأخلاقي بناءً على مقاربة مؤسسية متعددة الأبعاد، حيث يُعتبر مجتمع الباحثين لاعبين رئيسيين ضمن نظام واسع يشمل الشركاء: المستفيدين، العائلات، الطواقم المهنية، المرشدين القانونيين والجهات التنظيمية.
تشجع البيئة التفاعلية على التفكير النقدي والتأملي والقيمي، مع استكشاف المواقف، وكشف المعضلات، وتحليل الحالات المعقدة.

ما الذي يحتويه الدليل الأخلاقي؟

• دراسات حالة أصلية مأخوذة من بحوث ميدانية.
• معضلات أخلاقية واضحة – صيغت بطريقة تحفز التفكير.
• مبادئ أخلاقية رئيسية – تقدم توجهات للحلول وأطر فكرية.
• وثائق ميسرة لإجراء البحث.
• دليل لإعداد بحث متاح معرفياً باللغة العبرية والعربية.

ندعوكم لاستخدام الدليل الأخلاقي الرقمي قبل الشروع في بحوثكم.

للدخول إلى الصفحة الرسمية للدليل الأخلاقي الرقمي اضغط هنا >>

يستند الدليل الأخلاقي إلى بحث أجرته الأستاذة الدكتورة أورلي شفايرا لشسنسكي والدكتورة تهيلة رافتير عزري بعنوان:
"الأخلاقيات البحثية: نحو تطوير مبادئ مهنية وإرشادات لإجراء أبحاث بين الأشخاص ذوي محدودية ذهنية تطورية"، جامعة بار إيلان، 2023.
وقد تم تمويل البحث من قبل صندوق شاليم.

The post الأخلاقيات الرقمية appeared first on קרן שלם.

We would like to draw your attention to a unique and forward-thinking initiative developed by a research team from Bar-Ilan University, the Ministry of Welfare and Social Affairs, and the Shalem Foundation.

This initiative is aimed at researchers conducting studies in the fields of intellectual and cognitive disabilities.

Research involving people with intellectual and developmental disabilities raises distinct ethical challenges not typically present in other types of research.

The Digital Ethicon is designed to provide professionals and researchers with an interactive, structured, and values-based learning environment. It aims to deepen understanding of the ethical considerations involved in working with this population.

The Ethicon seeks to expose researchers to:

• Ethical dilemmas inherent to the act of conducting research.
• Diverse value systems among the various stakeholders involved.
• Key ethical principles that support informed, responsible, and respectful decision-making.

Learning Approach

The Ethicon is built on a multidimensional organizational perspective. It views researchers as key players within a broader ecosystem of partners – including service users, families, professional teams, legal guardians, and regulatory authorities.

The interactive environment fosters critical, reflective, and ethical thinking through the exploration of personal positions, exposure to dilemmas, and analysis of complex situations.

What does the Ethicon offer?

• Authentic case studies drawn from real-world field research.
• Clearly articulated ethical dilemmas – formulated to provoke thoughtful reflection.
• Core ethical principles – offering possible solution paths and ethical reasoning frameworks.
• Accessible documents to support the cognitive accessibility of research tools and processes.
• A practical guide for designing cognitively accessible research protocols – available in both Hebrew and Arabic.

We invite you to explore the Digital Ethicon and make use of it as you prepare to embark on your own research.

Click here to access the official Digital Ethicon page >>

The Digital Ethicon is based on research of Prof. Orly Shapira- Lishchinsky and Dr. Tehila Ozery-Raftar:

Research Ethics: Toward the Development of Professional Principles and Guidelines for Conducting Studies Involving People with Intellectual and Developmental Disabilities ,

Bar-Ilan University, 2023.

Funded by the Shalem

The post The Digital Ethicon appeared first on קרן שלם.

The post התערבויות הדרכה של מעסיקים במקומות עבודה בתעסוקה נתמכת והשפעתן על עמדות מעסיקים appeared first on קרן שלם.

המחקר – אתיקה מחקרית: לקראת פיתוח עקרונות מקצועיים וקווים מנחים לעריכת מחקרים בקרב אנשים עם מוגבלות שכלית התפתחותית בוצע על ידי פרופ' אורלי שפירא-לשצ'נסקי ותהילה עוזרי-רפטר במסגרת התוכנית למנהיגות וניהול מערכות חינוך, הפקולטה לחינוך, אוניברסיטת בר-אילן בשנת 2022.

ממצאיו העידו על כך כי המחקר בקרב אנשים עם מוגבלות שכלית-התפתחותית מערב בתוכו סוגיות ואתגרים שונים מעריכת מחקרים בקרב קהלי יעד אחרים.
הסוגיות האתיות שהועלו במחקר זה על ידי המשתתפים בו הביאו את צוות המחקר בשיתוף עם משרד הרווחה והביטחון החברתי וקרן שלם לפתח סביבת למידה מקוונת שתעמוד לרשות העוסקים במחקר בתחום זה.

בעקבות המחקר פותח האתיקון הדיגיטלי-  סביבת למידה מקוונת ששמטרתה  לחשוף את אנשי המקצוע המעורבים במחקר בקרב אוכלוסייה זו לסוגיות וערכים אתיים מובילים בעת ההכנה לקראת המחקר, קבלת אישור לביצועו על ידי הגורמים הרלבנטיים וביצועו בפועל.

לעמוד הרשמי של האתיקון הדיגיטלי>>

מחקר נגיש קוגניטיבית הוא מערך מחקרי אשר לוקח בחשבון, לכל שלביו, את מאפייניהם של משתתפים עם מוגבלות קוגניטיבית, החל משלב התכנון, דרך שלבי דגימת הנבדקים, גיוסם ויצירת הקשר, אופן העברת המידע, איסוף המידע וניתוח הממצאים. למרכיבים אלה יש השלכות במכלול תחומים, כגון הזמן המוקצה למחקר, היבטים כלכליים, אנשי המקצוע עימם נרצה להיוועץ ועוד.

תדריך זה הינו כלי נוסף בשירות החוקרים כדי שיוכלו לבצע הליך מחקרי מדוייק יותר, מקצועי יותר שיאפשר איסוף נתונים, עיבודם והסקת מסקנות מיטבית ומהימנה.

לגרסא בשפה הערבית>>

התדריך נכתב ביוזמה ובמימון של קרן שלם על ידי המכון הישראלי להנגשה קוגנטיבית .

The post תדריך למערך מחקרי נגיש קוגניטיבית appeared first on קרן שלם.

התדריך מציג עקרונות יישומיים להנגשה קוגניטיבית בשלבי המחקר השונים:
– תכנון מחקר נגיש קוגניטיבית
– קבלת הסכמה מדעת בשפה פשוטה
– התאמת הסביבה הפיזית והחברתית למפגש המחקרי
– הנגשה לשונית ותקשורת מותאמת עם משתתפי המחקר
– התמודדות עם מצבים לא צפויים במהלך איסוף הנתונים

בנוסף, כולל התדריך מילון מונחים בשפה פשוטה, המסביר מושגים בסיסיים מעולם המחקר לאנשים עם מוגבלות, ומפנה לכלים דיגיטליים נלווים כגון מילון נגיש>> והאתיקון הדיגיטלי>>”.
המסמך מהווה צעד חשוב לקידום מחקר אתי, שוויוני ונגיש, ומספק לחוקרים כלים מעשיים לעבודה עם משתתפים בעלי מוגבלות קוגניטיבית — מתוך כבוד, רגישות והבנה אמיתית של צורכיהם.

המסמך תורגם גם לערבית>>

The post תדריך למערך מחקרי נגיש קוגניטיבית appeared first on קרן שלם.

The post الملف الإرشادي لمبنى بحثي ملائم ذهنياً appeared first on קרן שלם.

ממצאי המחקר העלו כי שיתוף אנשים עם מוגבלות שכלית התפתחותית במחקרים מעלה דילמות אתיות מורכבות ייחודיות בקרב קבוצות המחקר השונות. חוסר הסכמה ופער בגישות נראה בתוך ובין קבוצות המחקר השונות. הממצאים מדגישים כי פיתוח כללי עבודה אתיים מותאמים הינם חשובים ומשמעותיים לשם שיתוף אנשים עם מש"ה במחקר. כמו כן, יש צורך בפיתוח הכשרה לחוקרים בנושא הטמעת העקרונות האתיים שנמצאו במחקר. לשם כך, לדוגמא, יש להוביל הסברה והדרכה לאפוטרופוסים ולאנשים עם מש"ה. בנוסף, יש לבחון שינוי בנהלים לשם שיתופם של אנשים עם מש"ה במחקר ולאפשר את מעורבותם כחוקרים עמיתים לשם דיוק צרכיהם ומתן תועלת ישירה. חשיפתם של אנשי מקצוע וטיפול בשדה וכן ארגונים מפעילים ומעסיקים בשוק החופשי לדילמות האתיות ולחשיבות שיתופם של אנשים עם מש"ה במחקר, תוביל לשיפור איכות חייהם של אוכלוסיית מש"ה. הממצאים עשויים לסייע לפיתוח מסמך עקרונות אתי לשם שילובם של אוכלוסיית מש"ה במחקר.

מילות מפתח:  מוגבלות שכלית התפתחותית, אתיקה מחקרית, דילמות אתיות, אתגרים, עקרונות, אפוטרופוסים, תומכי החלטה, ועדות אתיקה, מעסיקים בשוק החופשי, ארגונים מפעילים, עובדים סוציאליים, קובעי מדיניות, פישוט לשוני והנגשה, הסכמה מדעת, הדרה.

בעקבות המחקר פותח האתיקון הדיגיטלי>> פרוייקט חדשני ופורץ דרך בתחום האתיקה של מחקר עם אנשים עם מוגבלות שכלית התפתחותית

The post אתיקה מחקרית: לקראת פיתוח עקרונות מקצועיים וקווים מנחים לעריכת מחקרים בקרב אנשים עם מוגבלות שכלית התפתחותית appeared first on קרן שלם.

The research findings indicate that including individuals with intellectual developmental disabilities (IDD) in research raises unique complex ethical dilemmas among different research groups. Disagreements and differences in approach were seen within and between the different research groups. The findings emphasize that developing adapted ethical working rules is important and significant for the purpose of including individuals with IDD in research. Moreover, it is necessary to develop training for researchers on assimilating the ethical principles uncovered in the research. To this aim, for instance, information and guidance sessions should be initiated for guardians and individuals with IDD. In addition, it is necessary to explore the possibility of changing existing procedures to include people with IDD in research and allow their involvement as co-researchers and thus pinpoint their needs and generate direct value. Exposing professionals and practitioners in the field, as well as operating and employing organizations in the free market, to the ethical dilemmas and to the importance of including individuals with IDD in research, will improve the quality of life of these individuals. The findings might help develop a document of ethical principles for the purpose of including individuals with IDD in research.

Hebrew Full text

English Abstract

Keywords: intellectual developmental disability, research ethics, ethical dilemmas, challenges, principles, guardians, decision supporters, ethics committees, employers in the free market, non-profit organizations, social workers, policymakers, linguistic simplification and accessibility, informed consent, exclusion.

The post Research Ethics: Towards the Development of Professional Principles and Guidelines for Conducting Research among Individuals with Intellectual Developmental Disabilities (IDD) appeared first on קרן שלם.

Reading ability is crucial for multiple functions and impacts one's quality of life. Reading difficulties can hinder various domains, emphasizing the importance of learning to read. Studies support using a phonetic approach for teaching reading to students with intellectual disabilities. However, there is limited research on adapting instructional tools for these students. This study aims to design escape boxes for reading instruction for students aged 10-16 with intellectual disabilities, using a design-based research model. It combines classroom practice with theoretical foundations. The study involves 11 students, their teachers, and experts in the field of reading. The study yields positive outcomes, increasing motivation and fostering independence.

Hebrew Full text

English Abstract

Key words: escape boxes, intellectual disabilities, reading instruction, special education

The post Boxed Breakthrough: Designing an Escape Box for Enhancing Reading Skills in Students with Intellectual Disability appeared first on קרן שלם.

المبادئ المهنية والإرشادات الإرشادية لإجراء البحوث للأشخاص مع محدودية ذهنية تطورية ليست واضحة بشكل كاف. على سبيل المثال، هناك عدم وضوح في عملية الاتفاق وفي معنى التكليف(الوصاية)، مما يؤدي إلى تأثير على شعور الاشخاص ذوي المحدودية التطورية الذهنية، وامتناعهم عن المشاركة في البحوث بسبب التعقيدات البيروقراطية والتكلفة المالية المرتبطة بها، وتحفظ غير مبرر وظواهر استغلال . لذا، هناك أهمية كبيرة لهذا البحث الذي يكشف عن المعضلات والتحديات والمبادئ الخاصة في البحث لديموغرافيا للأشخاص مع محدودية ذهنية تطورية مع الاخذ بالاعتبار للسياق الإسرائيلي.

هدف البحث الرئيسي هو رفع وفحص المعضلات الأخلاقية والمبادئ الأخلاقية المستمدة من إجراء البحوث مع اشخاص من ذوي المحدوديات الذهنية التطورية. تهدف هذه الغاية إلى تطوير وتحديد مبادئ مهنية وإرشادات لإجراء البحوث للاشخاص من ذوي المحدوديات الذهنية التطورية مع التركيز على السياق الإسرائيلي. يُعتبر هذا المستند موجهًا لجميع الأشخاص المهتمين بالبحوث في ميدان اشخاص من ذوي المحدوديات الذهنية التطورية بهدف توعيتهم بالأمور المناسبة ومنعهم من إجراء أبحاث مع اشخاص من ذوي المحدوديات الذهنية التطورية بطرق غير مناسبة.

اقرأ باللغة العربية >>

للكمبيوتر بأكمله >>

The post أخلاقيات البحث: نحو تطوير مبادئ مهنية وإرشادات لتنظيم أبحاث عند الأشخاص ذود المحدودية الذهنية التطورية appeared first on קרן שלם.